Lương cách tán – Bài thuốc chữa sốt cao, mặt đỏ, đầu đau…

Published on Author Đỗ Sang

Lương cách tán là bài thuốc chữa nhiệt ngoại cảm nhiệt thịnh ở phế vị biểu hiện sốt cao, mặt đỏ, đầu đau, cổ họng sưng đau, miệng lưỡi nứt nẻ, răng đau…

Công dụng:

Thanh nhiệt giải độc, tả hỏa thông tiện.

Chữa chứng bệnh:

Giải phong nhiệt, các chứng kinh phong của trẻ nhỏ, đậu thương hắc hãm vào.

Biểu hiện bệnh:

Nhiệt ngoại cảm nhiệt thịnh ở phế vị biểu hiện sốt cao, mặt đỏ, đầu đau, cổ họng sưng đau, miệng lưỡi nứt nẻ, răng đau, mũi chảy máu, hông cách phiền nhiệt, đại tiện bí kết, rêu lưỡi vàng, mạch hoạt sác.

Thành phần:

Bài thuốc lương cách tán gồm có:

  1. Đại hoàng 20 gam.
  2. Cam thảo 20 gam.
  3. Hoàng cầm 10 gam.
  4. Liên kiều 40 gam.
  5. Mang tiêu 20 gam.
  6. Chi tử 10 gam.
  7. Bạc Hà diệp 10 gam.
Một số vị thuốc trong bài lương cách tán
Một số vị thuốc trong bài lương cách tán

Cách sử dụng:

Liều lượng nói trên là tỷ lệ liều lượng của nguyên phương dược chế theo thuốc tán.

Hiện nay trong khi chữa bệnh thường dùng thuốc chế sẵn ở các hiệu thuốc, mỗi lần dùng 12-24 gam, bọc lại đun sắc lên ngày uống 1-2 lần hoặc gia thêm 1 gam lá tre cùng ít mật ong đun sắc lên, trẻ con dùng liều lượng ít hơn.

Cũng có thể dùng liều lượng thích hợp chuyển thành thuốc thang, ngày dùng một thang chia 2 lần uống.

Phân tích bài thuốc:

Bài này là phương thuốc tiêu biểu chữa uất nhiệt ở Thượng tiêu, trung tiêu táo thực.

Bài thuốc dùng Liên kiều, Chỉ tử, Hoàng cầm có tính khổ hàn để tiết nhiệt ghép chung với Đại hoàng, Mang tiêu để tả thực công hạ, khu tà nhiệt theo đường đại tiện mà ra, trừ táo thực ở trung tiêu, dùng Bạc hà có tính tân lương để xua tan uất nhiệt ở Thượng tiêu.

Vì vậy, bài này tuy dùng Đại hoàng, Mang tiêu có tác dụng tả hạ thông tiện thuộc phạm vi ở phương pháp tả hạ, nhưng phân tích cách ghép vị thuốc và tỷ lệ liều lượng thì mục đích chủ yếu của bài thuốc này là thanh nhiệt tả hỏa. Còn việc tả hạ thông tiện chỉ là để tiết hết tà ra ngoài nên lấy tên là Lương cách tán.

Bài thuốc tương tự:

Hiện nay lúc chữa bệnh viêm túi mật cấp tính, sỏi mật thường lấy bài này làm cơ sở để gia giảm.

Lúc thấy hoàng đản thì thêm Nhân trần, Uất kim.

Ngực hông đau chướng thêm Sài hồ, Xuyên luyện tử, Diệu hồ sách.

Lúc bị sỏi mật thì thêm Kim tiền thảo, Hổ trượng, Chỉ thực (xác).

Ngoài ra bị viêm não, viêm màng não cấp tính thấy đại tiện bí, buồn bực, cũng có thể từ bài thuốc này làm cơ sở thêm Đại thanh diệp, Bản lam căn, Bồ công anh để thanh nhiệt, tả hỏa, giải độc.