Sỏi mật là gì? – Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Published on Author Đỗ Sang

Sỏi mật là tình trạng xuất hiện của viên sỏi trong lòng đường mật, gây ứ trệ và tắc nghẽn sự lưu thông mật. Điều trị bệnh gồm: thuốc giảm đau, làm tan sỏi

Bệnh sỏi mật là gì?

Sỏi mật là tình trạng xuất hiện của viên sỏi trong lòng đường mật, gây ứ trệ và tắc nghẽn sự lưu thông mật. Sỏi mật được tìm thấy nhiều nhất trong túi mật, nhưng cũng có thể được tìm thấy trong các ống dẫn mật của gan.

 Sỏi có 2 loại là sỏi cholesterol hoặc sắc tố mật.

Sỏi cholesterol: khi nồng độ cholesterol trong mật cao, nồng độ muối mật thấp, có sự ứ đọng dịch mật và một số nguyên nhân khác nó làm kết tinh các tinh thể cholesterol lại tạo thành sỏi. Sỏi cholesterol có nguyên nhân do tuổi tác, do ăn nhiều thức ăn có hàm lượng cholesterol cao, nhiều chất béo động vật, do sinh đẻ nhiều, do biến chứng từ một số bệnh của hệ tiêu hóa như bệnh Crohn, cắt hồi tràng, do dùng nhiều một số dược phẩm. Sỏi cholesterol thường đơn độc, không cản tia X và có màu nhạt.

Sỏi sắc tố mật: có màu sậm, thường hình thành đám sỏi, cản tia X nhiều, hình thành khi bilirubinate tăng, do nhiễm vi trùng, nhiễm ký sinh trùng đường mật.

Nguyên nhân gây bệnh:

  • Bệnh viêm túi mật mạn tính.
  • Ứ đọng mật.
  • Táo bón tạo điều kiện cho vi trùng đường ruột phát triển, dẫn đến viêm tá tràng, túi mật và ống mật, do đó nó làm cho mật dễ lắng xuống thành sỏi.
  • Ứ đọng dịch mật, mật nhiễm trùng hoặc nhiễm ký sinh trùng, xơ gan, bệnh tán huyết.

Triệu chứng bệnh:

  • Tính trạng khó tiêu diễn ra dai dẳng, buồn nôn, đầy hơi, chướng bụng và đôi khi đau bụng, có thể xuất hiện hoặc nặng lên khi ăn những loại thức ăn nhiều mỡ.
  • Cơn đau quặn gan: Đau đột ngột, dai dẳng, âm ỉ hoặc dữ dội ở vùng thượng vị hoặc vùng mạn sườn phải. Đau thường xảy ra 1 đến 2h sau khi ăn nhưng  có thể xảy ra vào bất kỳ lúc nào và kéo dài từ 15 – 30 phút đến vài giờ. Cơn đau thường bắt đầu ở vùng thượng vị hoặc mạn sườn phải và xuyên ra sau lưng hoặc lan lên vai. Sau cơn đau có thể có cảm giác tức nhẹ ở vùng thượng vị kéo dài khoảng 1 ngày.
  • Buồn nôn và nôn thường đi kèm với cơn đau quặn gan.

Nếu sỏi gây tắc mật, sẽ có thêm những triệu chứng sau:

  • Vàng da vàng mắt (hoàng đản)
  • Nước tiểu sẫm màu
  • Sốt
  • Rét run

 

Một số triệu chứng của bệnh sỏi mật
Một số triệu chứng của bệnh sỏi mật

Các xét nghiệm và chẩn đoán bệnh:

Hỏi bệnh sử và khám thực thể.

Khám thực thể bao gồm kiểm tra các dấu hiệu vàng da vàng mắt và sờ nắn bụng để phát hiện u cục (trong trường hợp túi mật to).

Siêu âm bụng là phương pháp phổ biến nhất được sử dụng để chẩn đoán. Sỏi mật cũng có thể được nhìn thấy bằng chụp cắt lớp vi tính (CT Scan) và chụp cộng hưởng từ (MRI). Các xét nghiệm cũng được thực hiện để xác định chấn thương gan hoặc tụy.Xét nghiệm máu toàn bộ (CBC), xét nghiệm bảng chuyển hóa toàn diện (CMP), chụp cắt lớp vi tính (CT Scan), chụp cộng hưởng từ (MRI), siêu âm, xét nghiệm Lipasehuyết thanh.

Cách điều trị:

Không cần điều trị nếu sỏi mật không gây ra triệu chứng.

Nếu sỏi gây đau hoặc các vấn đề ở gan hoặc tụy cần:

  • Điều trị nội khoa

Gồm các thuốc: giảm đau, làm tan sỏi, điều trị biến chứng

  • Điều trị ngoại khoa

Mổ lấy sỏi

Cắt túi mật.

Cách phòng ngừa:

Mặc dù không thể hoàn toàn phòng ngừa được sỏi mật, nhưng một số biện pháp sau sẽ giúp làm giảm nguy cơ:

  •    Duy trì cân nặng bình thường
  • Tập thể dục thường xuyên
  • Tránh ăn kiêng quá vội vã hoặc chế độ ăn quá ít calo (dưới 800 calo/ngày)

Chọn chế độ ăn ít mỡ, nhiều chất xơ, chú trọng đến hoa quả tươi, rau và ngũ cốc nguyên cám. Giảm lượng mỡ động vật, bơ, bơ thực vật, sốt mayoinnaise và thực phẩm chiên rán.