Dưỡng sinh ẩm thực để qua mùa đông luôn khỏe mạnh

Published on Author Trần Văn Khắc

Ăn uống là một trong những hoạt động cần thiết và quan trọng trong đời sống hằng ngày. Ăn uống còn được coi như một trong những cách chữa và phòng bệnh, giữ gìn sức khỏe.

Về mùa đông việc ăn uống lại càng phải được coi trọng, chú ý. Trong thời tiết lạnh giá, tạng phủ cần được thay đổi hoạt động phù hợp để cơ thể gia tăng nhiệt bên trong, giảm thiểu nhiệt tỏa ra bên ngoài. Vì vậy trong mùa đông có những nguyên tắc dưỡng sinh ăn uống cần được chú ý thực hiện

Theo Đông y, các vị khác nhau sẽ có tác dụng khác nhau. Vị chua có tác dụng thu liễm, có thể giảm bớt tiểu tiện, giữ mồ hôi, ngăn tiêu chảy. Mùa đông đi tiểu nhiều nên ăn đồ chua vừa phải như ăn cam quýt, ô mai, sơn tra… để giảm bớt tiểu tiện. Về mùa đông thận hành thủy làm chủ, thận thủy lại khắc tâm hỏa cho nên mùa đông tạng tâm (tim) dễ hư tổn. Mùa đông cần ăn nhiều vị đắng để bổ tim. Những chất dạng kiềm có trong thức ăn vị đắng còn có tác dụng tiêu viêm giải nhiệt, thúc đẩy tuần hoàn, làm giãn huyết quản.

Thời tiết lạnh của mùa đông còn làm cho tính chất lý hóa của máu thay đổi, độ dính kết tăng, thời gian đông máu rút ngắn, dễ gây ra các bệnh về máu ở tim và não. Bổ sung vị đắng trong bữa ăn mùa đông là rất cần thiết như vỏ quýt, hạnh nhân đắng, trà, mướp đắng… để dự phòng các bệnh tim mạch và não bộ.

Vị ngọt có tác dụng bồi bổ, làm giảm và chữa co giật. Mùa đông cơ thể cần nhiều năng lượng hơn nên cơ thể cần bổ sung thêm vị ngọt như đường, mật ong, mứt… thực phẩm vị ngọt sau khi chuyển hóa qua gan có thể sản sinh rất nhiều nhiệt lượng để cung cấp nhiệt năng giúp cơ thể chống chọi với giá lạnh. Nhưng thực phẩm ngọt không nên ăn quá nhiều vì không những dễ gây béo phì mà còn gây trở ngại cho hoạt động của tỳ vị, làm mất cảm giác thèm ăn, thậm chí còn ảnh hưởng đến chức năng của tâm và thận.

duong sinh am thuc

Hình minh họa: Dưỡng sinh ẩm thực mùa đông cần đủ các vị

Căn cứ theo quan hệ của ngũ hành, ngũ vị và ngũ tạng, dưỡng sinh ăn uống mùa đông nên ăn nhiều vị cay để bổ thận, bởi vì cay bổ phế, phế lại sinh thận, phế mạnh thì thận cũng chắc chắn. Mặt khác, thực phẩm vị cay có tác dụng phát tán, hành khí, hoạt huyết… và thiên về tính nhiệt, như hành, gừng, tỏi, ớt… khi dùng vào mùa đông có thể trừ lạnh và tăng cường nhiệt lượng cho cơ thể. Hơn nữa, Đông y cho rằng, mặn vào thận, mùa đông ăn thực phẩm mặn với một lượng thích hợp có thể điều tiết chức năng của thận, làm hài hòa âm dương.

Mùa đông cũng nên ăn uống thanh đạm. Mùa đông là mùa tốt nhất cho ăn uống bổ dưỡng vì đây là lúc vạn vật tự nhiên đang tiềm tàng nên âm tinh, dương khí của con người cũng có xu hướng tiềm tàng. Lúc này nếu bồi bổ cho âm tinh, dương khí thì dễ hấp thu và giữ lại trong cơ thể, từ đó làm cho thể chất tăng cường, có tác dụng bồi bổ và củng cố sức khỏe cho cơ thể. Thời gian bồi bổ tốt nhất là sau đông chí. Tuy nhiên, tẩm bổ nhưng cũng nên ăn thanh đạm là chính, hết sức tránh cao lương mỹ vị.

Y học hiện đại cho rằng, nếu ăn quá nhiều chất béo, chất ngọt sẽ làm tăng chất mỡ không tốt trong máu, đặc biệt là cholesterol làm phát sinh các mảng vữa xơ trong huyết quản, dễ gây tăng huyết áp, viêm tắc động mạch, là cơ sở để gây nên các chứng bệnh nguy hiểm như nhồi máu cơ tim, xơ gan, đột quỵ não, suy gan, suy thận với tỷ lệ tử vong và tàn phế rất cao. Cho nên dù mùa đông cần ăn bổ dưỡng thì cũng nên chú ý không ăn quá nhiều đồ có chất béo, chất ngọt cao.

Nguồn: Thạc sĩ Hoàng Khánh Toàn