Mùa Đông chú ý dưỡng tàng – bồi dưỡng dương khí

Published on Author Trần Văn Khắc

Người xưa tính thời điểm bắt đầu bốn mùa gồm lập Xuân, lập Hạ, lập Thu, lập Đông. Vào lập Đông, vạn vật đều che lấp ẩn náu, vào lúc này mọi người nên “dưỡng tàng”.

Người xưa tính thời điểm bắt đầu bốn mùa gồm lập Xuân, lập Hạ, lập Thu, lập Đông. Vào lập Đông, vạn vật đều che lấp ẩn náu, vào lúc này mọi người nên “dưỡng tàng”.

Theo “Hoàng Đế nội kinh”, thời gian sinh hoạt của mọi người nên theo Mặt Trời. Vào mùa đông mọi người nên ngủ sớm dậy muộn, để thận cất giấu “chí”, có chỗ thu mình ẩn nấp. Tâm chí bản thân không nên nói rõ ra, lộ ra, nên tránh lạnh, giữ ấm, tránh để làn da thường xuyên tiếp xúc gió lạnh, nếu không thì khí sẽ bị cạn kiệt, đây chính là “đạo dưỡng tàng”, nếu làm trái ngược sẽ gây tổn thương thận, đến mùa Xuân năm sau sẽ xuất hiện tật cơ bắp héo rút, đau nhức xương.

Người xưa cũng có câu: “Mặt Trời mọc làm việc, Mặt Trời lặn dừng lại“ với ý là hoạt động sinh hoạt của cơ thể hãy để thuận theo tự nhiên. Khi tới lập Đông nên ngủ sớm dậy trễ, đảm bảo giấc ngủ đầy đủ, Mặt Trời mọc thì mới làm việc sẽ giúp ích cho dương khí ẩn núp, âm tinh tồn trữ. Đối với quần áo không nên mặc quá ít, quá mỏng, nhiệt độ phòng quá thấp thì sẽ làm hao tổn dương khí. Nhưng cũng không nên mặc quần áo quá nhiều quá dày, khiến nhiệt độ phòng quá cao thì lỗ chân lông nở to làm dương khí không ẩn núp được, hàn tà cũng dễ xâm nhập cơ thể.

dưỡng tàng - mùa đông

Hình minh họa: Dưỡng tàng – Phép dưỡng sinh mùa đông

Theo Đông y Hàn là âm tà, thường tổn thương dương khí. Thân thể con người nếu không có dương khí thì sẽ mất đi sức sống thay cũ đổi mới, cơ thể suy yếu không còn khỏe mạnh. Cho nên, việc điều dưỡng trong cuộc sống thường ngày sau tiết lập Đông phải chú ý “dưỡng tàng”.

Từ xưa khí hậu và Y học có cùng nguồn gốc. Dưỡng sinh thuận theo tự nhiên, tùy thời mà thay đổi. Lão Tử đã viết trong Đạo Đức Kinh: “Người thuận theo Đất, Đất thuận theo Trời, Trời thuận theo Đạo, Đạo thuận theo tự nhiên”. Con người là một tiểu vũ trụ còn thiên nhiên là một đại vũ trụ, tiểu vũ trụ ở trong đại vũ trụ vì vậy mà từng thời khắc tiểu vũ trụ đều chịu ảnh hưởng của đại vũ trụ. Bốn mùa khác nhau trong thiên nhiên, tiết khí khác nhau nên cơ thể con người vì vậy sẽ ứng với bệnh khác nhau.

Con người đã phân chia bốn mùa theo khí Thiên Địa, đạo dưỡng sinh cũng thuận theo tự nhiên mà làm, tùy thời mà thay đổi. Thân thể chúng ta tương thông với tự nhiên, tương ứng với thủy, thổ, tự nhiên, thực vật, khí hậu của chính nơi mình sinh sống. Một trong những nguyên tắc dưỡng sinh quan trọng mà muốn sống khỏe mạnh đó là nên ăn thực phẩm theo mùa của địa phương, sống hài hòa với thiên nhiên. Lúc này bản thân sẽ tự hình thành một tiểu sinh thái nguyên sơ đồng ứng với sinh thái tự nhiên chúng ta sinh sống, sẽ hài hòa nương tựa ổn định cho dù môi trường bên ngoài biển đổi thế nào thì tiểu hoàn cảnh khỏe mạnh trong cơ thể vẫn có thể duy trì khá ổn định.

Khi Tiết lập Đông đến mọi cỏ cây tàn lụi, tất cả các loài sâu bọ đều ngủ đông ẩn nấp, vạn vật có xu hướng dừng lại, dùng trạng thái ngủ đông để nghỉ ngơi dưỡng sức để chuẩn bị đón mùa Xuân tràn trề sức sống. Nhân loại không ngủ đông, nhưng dân gian có tập tục bổ Đông vào lập Đông. Đây là thời kì tốt nhất để bồi bổ cơ thể, tiến hành thực bổ (bồi bổ bằng thực phẩm) để bổ sung nguyên khí chống lại giá lạnh mùa Đông. Vậy nên mới có câu “mùa Đông bồi bổ, mùa Xuân hạ hổ”. Tiết khí không đúng thời tiết sẽ dễ dàng nảy sinh bệnh hoạn, lúc này nếu mọi người vẫn bồi bổ theo tiết lập Đông thì có thể không những không có lợi mà còn gây hại. Do đó nếu nhiệt độ quá cao thì tốt nhất là bồi bổ bằng các món mát, mà nhiệt độ quá thấp thì nên bồi bổ bằng các món nóng.

Nguồn: Sưu tầm