Ma nhân có tác dụng gì? – Cách bào chế, chú ý khi sử dụng

Published on Author Trần Văn Khắc

Ma nhân hay là vừng đen là một loại thực phẩm cũng là loại thuốc quý. Ma nhân có tác dụng bổ ích can thận, dưỡng huyết, khu phong, nhuận tràng, bổ ngũ tạng, tăng khí lực, làm sáng mắt, phát triển bắp thịt, bổ ích tinh tủy.

Tên dân gian: ở miền Bắc gọi là vừng đen, miền Nam gọi là mè đen.
Tên theo Đông y: Chi ma, Hồ ma, Hồ ma nhân, du tử miêu, cự thắng tử, bắc chi ma, hắc chi ma.
Tên khoa học: Sesamum indicum
Họ khoa học: thuộc họ vừng (Pedaliaceae)
Vừng đen vừa là cây lương thực vừa là cây thuốc nam quý. Dạng cây thảo có lông mềm, cao 60-100cm. Lá mọc đối, đơn, nguyên, có cuống, hình bầu dục, thon hẹp ở hai đầu. Hoa trắng, mọc đơn độc ở nách, có cuống ngắn. Quả nang kép dài, có lông mềm, có 4 ô mở từ gốc lên. Hạt nhiều, thuôn, vàng nâu hay đen, hơi bị ép dẹp, hầu như nhẵn, có nội nhũ.
Hạt vừng màu đen thường gọi là Hắc chi ma chính là bộ phận dùng để làm thuốc.
Mùa hoa vào tháng 5-9, quả thu hoạch vào tháng 7-9. Cắt toàn cây, phơi khô, đập lấy hạt rồi lại phơi khô. Khi dùng, đồ thật kỹ, phơi khô sao vàng hoặc ép lấy dầu.
Thành phần hóa học
• 100g Vừng trắng sinh 587 calori, có thành phần như sau: 7,2g nước, 25g protein, 55g lipid, 6,9g glucid, 702mg photpho, 423mg kali, 71mg calci, 220mg manhê, 1mg đồng, 4,3mg sắt,
• Dầu vừng làm từ vừng đen ; nó có 40% acid béo nhiều nối đôi, 40% acid béo một nối đôi, 18% acid béo bão hoà. Dầu vừng ít acid béo bão hoà nên sử dụng dầu vừng tốt hơn dầu dưà, dầu cọ. Dầu vừng để lâu không bị ôi.
Tác dụng dược lý
• Dầu Mè bôi lên niêm mạc có tác dụng làm giảm kích thích, chống viêm. Có tác dụng giảm lượng cholesterol máu, phòng trị xơ cứng động mạch.
• Dầu mè đen có tác dụng nhuận trường.
• Là thức ăn nhiều chất dinh dưỡng đối với cơ thể.
Theo Đông y
Ma nhân có vị ngọt, tính bình, không độc. Vào kinh can thận
Tác dụng
• Ma nhân có tác dụng bổ ích can thận, dưỡng huyết, khu phong, nhuận tràng, bổ ngũ tạng, tăng khí lực, làm sáng mắt, phát triển bắp thịt, bổ ích tinh tủy.
• Theo kinh nghiệm sử dụng chỉ dùng vừng đen với ý nghĩ màu đen đi vào thận nên vừng đen bổ thận.
• Y học dân gian cho rằng nước sắc lá và rễ vừng đen bôi lên đầu làm tóc mọc tốt và đen hơn.
• Hoa ma nhân vò nát đắp lên mắt làm dịu sưng đỏ.
Liều dùng: 12-40g sắc uống hoặc hoàn tán

1333006193.img

Hình minh họa: Vị thuốc Ma nhân – Hắc chi ma

Một số bài thuốc chữa bệnh từ vừng đen
1. Chữa táo bón:
Mỗi buổi sáng, uống 1 chén (nhỏ) dầu mè hoặc ăn một nắm hạt mè là khỏi, hoặc có thể nấu cháo mè ăn cho dễ.
2. Chữa viêm đại tràng mãn tính:
Mè đen 40g rang bốc mùi thơm và 1 bát mật mía, mỗi lần uống 1 thìa canh vừng trộn lẫn với 1/3 thìa canh mật, uống ngày 2 lần, uống liên tục trong một tháng.
3. Sản phụ thiếu máu, thiếu sữa:
Mè đen sao qua, giã nhỏ cho thêm ít muối ăn hàng ngày cho lợi sữa. Ăn chung với cơm hoặc nấu cháo với nếp.
4. Chữa rết cắn:
Lấy hạt mè nhai nhuyễn đắp vào, chỉ chốc lát là hết sưng đau
5. Chữa chứng nôn mửa:
Lấy một bát hạt mè, giã nát, thêm ít nước sôi để nguội, ép lấy nước cốt. Khi uống, pha thêm chút muối.
6. Bỏng nước sôi nhẹ:
Lấy mè đen giã nát đắp lên chỗ bỏng hoặc thoa một lớp mỏng dầu mè ngay lên vết bỏng sẽ đỡ ngay.
7. Chữa nhũ ung:
Phụ nữ sau sinh tuyến sữa bị tắc nghẽn làm vú sưng to, đau nhức (áp-xe vú). Dùng hạt mè tươi nhai nhuyễn rồi đắp lên nơi vú sưng đau vài lần sẽ khỏi.
8. Chữa kiết lỵ mới phát:
Ăn sống mè đen mỗi ngày 30 g (ăn trong 3 ngày).
9. Chữa tóc bạc sớm:
Mè đen, táo nhục đồng lượng, sấy khô tán bột, vò thành viên nhỏ mỗi lần uống khoảng 20viên, ngày hai lần, sáng và tối.
10. Dùng mè đen trị chứng rụng tóc:
Lấy 1 bát con hạt mè đen sao chín tán nhuyễn cho thêm đường vào nấu uống, tóc sẽ hết rụng và đen mượt.
11. Trị chứng đầy bụng:
Lấy một bát hạt mè đen, nấu như nấu cháo, khi gần được cho vào ít muối và một miếng vỏ quýt thái nhỏ, múc ra bát để nguội ăn rất hiệu nghiệm.
12. Chữa bụng đầy trướng:
Nấu 1 chén mè đen thành cháo, thêm ít muối và một miếng vỏ quýt thái nhỏ, múc ra để hơi nguội, húp ăn sẽ khỏi.
13. Chữa mụn nhọt lở loét:
Lấy 1 muỗng canh mè đen, rang, tán nhỏ, rửa sạch máu mủ trên nhọt bằng nước muối ấm, sau đó đắp bột mè lên vết nhọt vài lần sẽ khỏi.
14. Trị thương hàn:
Nếu bị chứng thương hàn, da vàng thì lấy hạt mè đen còn tươi giã nát, ép lấy 1 tách dầu cho thêm nửa tách nước và một lòng trắng trứng gà, khuấy đều tất cả rồi uống 1 lần/ngày, uống khoảng 3 – 4 lần là khỏi.
15. Mè đen trị kiết lỵ kinh niên:
Lấy một vốc hạt vừng giã nhỏ, nấu chín rồi pha vào 1 thìa cà phê mật ong. Mỗi ngày uống 2 lần như thế, uống liên tục trong vài ngày là khỏi.
16. Trị lang ben trắng:
Để trị bệnh lang beng trắng bạn lấy 1 chén nhỏ dầu vừng hòa với rượu uống mỗi ngày 3 lần, uống liên tục đến khi khỏi. Trong khi uống thuốc kiêng đồ lạnh, sống, thịt gà, thịt lợn, tỏi.
17. Trị tai ù:
Nếu tự nhiên tai bị hơi ù đi rồi điếc thì lấy dầu mè nhỏ vào tai vài giọt, ngày nhỏ 2 – 3 lần khoảng 1 tuần có hiệu nghiệm

Nguồn: Tổng hợp