Vị thuốc bạch chỉ có tác dụng gì? – Cách bào chế bạch chỉ

Published on Author Đỗ Sang

Bạch chỉ dùng làm thuốc giảm đau, nhức đầu phía trán, chữa cảm, đau răng, ngạt mũi, viêm mũi chảy nước hôi, khí hư, phong thấp…

Tên khoa học: Radix angelicae dahuricae.

Nguyên liệu:

Rễ cây bạch chỉ. Rễ hình dùi tròn, có từng vành, phía dưới chia rễ nhánh cứng, ngoài vỏ vàng nâu nhợt, trong trắng ngà, có từng đường vạch dọc, thơm, cay, to, dày, không mốc mọt là tốt.

Thành phần hóa học:

Trong Bạch chỉ chứa tinh dầu và các dẫn chất Curamin là:Byak-Angelicin, Byak Angelicol, Oxypeucedanin, Imperatorin, Isoimperatorin, Phelloterin, Xanthotoxin, Anhydro Byakangelicin (Iso Byakangelicol), Neobyak Angelicol. Ngoài ra còn có Marmezin và Scopetin.

Tác dụng:

Theo đông y:

Bạch chỉ vào phần khí của kinh phế, vị và đại tràng, cũng vào phần huyết.

Tác dụng: phát biểu giải cơ, tán phong, táo thấp, hưng phấn thần kinh trung khu, hành huyết.

Chủ trị – liều dùng:

  • Dùng sống: trị nóng rét, nhức đầu, cảm mạo; bôi chữa lở sơn (nước sắc 50%).
  • Tẩm giấm sao: trị lâm lậu.
  • Sao cháy: trị đại tiện ra máu.

Theo y học hiện đại:

Bạch chỉ có tác dụng kháng khuẩn, kháng Virus, giảm đau, chống viêm, gây hưng phấn trung khu thần kinh.

Vị thuốc bạch chỉ
Vị thuốc bạch chỉ

Lưu ý:

  • Hay nhầm với độc hoạt
  • Người âm hư và hỏa uất không nên dùng.
  • Thứ bạch chỉ ta di được của Trung Quốc có vỏ màu nâu ruột thì gần giống độc hoạt, dẻo và xốp.
  • Bạch chỉ nam: có nhiều bột trắng, vị hơi the, chỉ dùng thay được bạch chỉ trong bệnh lở ngứa.

Cách bào chế:

Theo Trung y:

Rễ củ thu hái lúc trời khô ráo, trước lúc mưa to kéo dài. Đào rễ và cắt cho bằng đầu, tránh làm sây sát vỏ và gẫy rễ. Không thu hái ở cây đã kết hạt. Loại bỏ rễ con, rửa nhanh sau đó sấy Lưu huỳnh  rồi phơi ở nhiệt độ 40-500 C.

Người xưa hái bạch chỉ về, cạo sạch vỏ, thái nhỏ, lấy hoàng tinh (số lượng bằng nhau) cùng bỏ vào nồi đồ một lúc lấy bạch chỉ phơi khô dùng.

Ngày nay khi lấy về, rửa sạch, cắt ra từng khúc trộn vào vôi (để cho sắc trắng và khỏi mọt) phơi khô. Khi dùng cho vào thuốc thì sao qua. Có thể sao cháy, hoặc tẩm giấm sao.

Theo kinh nghiệm Việt Nam:

Rửa qua cho sạch, ủ 3 giờ cho mềm. Thái nhỏ phơi âm can cho khô. Không sao tẩm gì.

Bảo quản: để nơi khô ráo, đậy kín, bảo quản bằng vôi sống, tránh nóng.