Vị thuốc hoàng liên có tác dụng gì? – Cách bào chế, chú ý khi sử dụng

Published on Author Đỗ Sang

Hoàng liên có tác dụng: thanh hỏa, trừ thấp, tiêu ứ, trị đau mắt. Dùng trị đau mắt nhiệt, trị đau bụng đi tả lỵ, kiện vị, trị viêm dạ dày và ruột…

Tên khoa học: Coptis sinensis

Nguyên liệu:

Thân rễ của cây hoàng liên. Rễ to bằng đầu đũa, khúc khuỷu, ít rễ con, nhiều nhánh như bàn chân gà, ngoài vàng sẫm, trong vàng tươi, cứng, chắc, khô, không vụn nát là tốt.

Ta còn dùng thứ rễ gọi là thổ hoàng liên (Thalietrum petalaideum L, cùng họ), rễ to hơn, ít khuỷu, ít vàng.

Thành phần hóa học:

Thành phần hóa học: có 5 – 8% alcaloid toàn phần, trong này chủ yếu là berberin, đến coptisin, panmatin, worenin.

Tác dụng:

Theo đông y:

Tính vị – quy kinh: vị đắng, tính hàn. Vào kinh tâm, kiêm vào các kinh can, đởm, tỳ, vị, đại trường.

Tác dụng: thanh hỏa, trừ thấp, tiêu ứ, trị đau mắt.

Chủ trị – liều dùng: trị đau mắt nhiệt, trị đau bụng đi tả lỵ, kiện vị, trị viêm dạ dày và ruột.

Ngày dùng 1 – 4g.

Theo y học hiện đại:

Hoàng liên có phổ kháng sinh rộng, ức chế đối với trực khuẩn thương hàn, bạch hầu, ho gà, mủ xanh, lao, tụ cầu khuẩn, liên cầu khuẩn, song cầu khuẩn, viêm não, song cầu khuẩn viêm phổi, ức chế virus cúm, ức chế nấm ngoài da.

Berberin có trong hoàng liên có tác dụng tăng cường công năng của bạch huyết cầu ( đối với việc nuốt tụ cầu vàng). Berberin có tác dụng lợi mật, dùng cho bệnh viêm túi mật rất tốt. Ngoài ra còn có tác dụng dãn mạch máu và hạ huyết áp, hạ nhiệt độ.

Vị thuốc hoàng liên
Vị thuốc hoàng liên

Lưu ý:

Tỳ vị yếu, hồi hộp không ngủ được không nên dùng.

Cách bào chế:

Theo kinh nghiệm Việt Nam:

Chải rửa sạch tạp chất (không nên ngâm lâu) ủ đến vừa mềm, thái mỏng, phơi râm cho khô (dùng sống) hoặc tẩm rượu sao qua (dùng chín).

Theo Trung y:

–   Bỏ trong túi vải, xát cho sạch lông, giã nát dùng. Còn có thể tấm gừng, rượu và đốt cháy tồn tính, tùy từng trường hợp.

–   Cao lỏng hoàng liên: hoàng liên sau khi rửa qua phơi khô rồi tán mịn, ngâm rượu 150, chế theo phương pháp ngâm kiệt. Để 38 giờ, cho rượu chảy từ từ, mỗi phút 1 – 3ml: lấy riêng 850 ml chảy đầu tiên vào một bình, rồi tiếp tục lấy kiệt. Cô dung dịch lấy sau lên độ cao mềm, thêm dung dịch rượu lấy đầu tiên, hòa đều, thêm rượu 45° cho đủ 1.000ml, để vẹn 24 giờ rồi lọc. Ngày dùng 3 – 6ml, mỗi lần dùng 1 – 2ml.

Bảo quản: để nơi khô ráo, bào chế rồi đậy kín.