Vị thuốc kha tử có tác dụng gì? – Cách bào chế, chú ý khi sử dụng

Published on Author Đỗ Sang

Kha tử có tác dụng: liễm phế, sáp trường. Dùng chữa ho hen cấp tính, ho khản tiếng, ỉa chảy, kiết lỵ, ra huyết, lòi trôn trê, di tinh, bạch đái…

Tên khoa học: Terminalia chebula.

Nguyên liệu:

Quả của cây kha tử (cây chiêu liêu). Quả ngoài vỏ vàng ngà, rắn, chắc là tốt.

Thành phần hóa học:

Thành phần hóa học: Kha tử có hàm lượng Tanin 20 – 40%, quả thật khô có thể đến 51,3% gồm acidelagic, acidgalic và acidluteolic, acidchebulinic ( 3 – 4%). Trong nhân còn có 36,7% dầu vàng nhạt, trong.

Tác dụng:

Theo đông y:

Tính vị – quy kinh: vị đắng, chua, sáp, tính ấm. Vào hai kinh phế và đại trường.

Tác dụng: liễm phế, sáp trường.

Chủ trị – liều dùng: ho hen cấp tính, ho khản tiếng, ỉa chảy, kiết lỵ, ra huyết, lòi trôn trê, di tinh, bạch đái, đau bụng lãi.

Ngày dùng 3 – 6g.

Theo y học hiện đại:

Do thành phần chất Tanin cao thuốc có tác dụng thu liễm, cầm tiêu chảy.

Chế phẩm Kha tử có tác dụng ức chế in vitro một số vi khuẩn như trực khuẩn mủ xanh, trực khuẩn bạch hầu, Pseudomonas aeruginosa, Salmonella typhi, tụ cầu vàng và liên cầu khuẩn tán huyết.

Ngoài chất Tanin ra, thuốc còn có thành phần gây tiêu chảy ( laxative) như Đại hoàng trước gây tiêu chảy, tiếp theo lại có tác dụng thu liễm.

Chiết xuất cồn của thuốc có tác dụng chống co thắt ( antispasmodic) tương tự như papaverine.

Vị thuốc kha tử
Vị thuốc kha tử

Lưu ý:

Người mới cảm, có thực tà không nên dùng.

Cách bào chế:

Theo kinh nghiệm Viện Đông y:

Rửa sạch, để ráo nước, sao sơ, lúc bốc thuốc thang giã dập, bỏ hạt dùng.

Theo kinh nghiệm của nhân dân:

–   Lấy vỏ giã dập rồi ngậm để trị đau cổ họng hoặc ho mất tiếng.

–   Người thường ca hát, dùng thịt quả kha tử nhào với mật ong và ô mai ngậm cho thành tiếng, tránh bị khô cổ.

Theo Trung y:

Rửa sạch, ủ mềm, bọc giấy bản, thấm nước, lùi chín, lấy thịt dùng, bỏ hạt.

Bảo quản: thường đem phơi để tránh mọt, đựng kín.