Vị thuốc khoản đông hoa có tác dụng gì? – Cách bào chế, chú ý khi sử dụng

Published on Author Đỗ Sang

Khoản đông hoa dùng chữa trị ho tức, trừ đờm, đau cổ họng, trị suyễn thở, trị nóng rét. Chú ý người phế nhiệt, phế khô ráo thì không nên dùng.

Tên khoa học: Flos Tussilagi Farfarae.

Nguyên liệu:

Búp hoa của cây khoản đông hoa (Tussilago farfara). Khi khô thì vàng sẫm ở phía dưới, không lẫn tạp chất, không nát là tốt.

Thành phần hóa học:

Thành phần hóa học: có fanadiol, chất chat, tinh dầu, rutin, hyperin, triterpenoid, saponin, taraxanthin, tanin. Gần đây phát hiện 1 loại ancaloid.

Tác dụng:

Theo đông y:

Tính vị – quy kinh: vị cay, tính ôn. Vào kinh phế.

Chủ trị – liều dùng: trị ho tức, trừ đờm, đau cổ họng, trị suyễn thở, trị nóng rét.

Ngày dùng 6 – 12g.

Theo y học hiện đại:

+ Tác Dụng Lên Hệ Hô Hấp: Thuốc sắc Khoản đông hoa làm tăng tiết đường hô hấp, giảm ho, long đờm, chống suyễn trên súc vật thí nghiệm.

 Nơi mèo thí nghiệm được gây hoa bằng cách tiêm iod cho thấy: liều nhỏ thuốc truyền dịch gây giãn phế quản nhưng liều cao thì có tác dụng ngược lại.

Điều trị bằng nước sắc Khoản đông hoa cho 21 cas hen phế quản và 15 cas hen phế quản kèm phế khí thủng. 8 cas cho thấy có tiến triển (trong vòng 2 ngày: không còn rít và có dấu hiệu tiến triển trong chức năng phổi); 19 cas có vài tiến triển (tiến triển chậm hoặc tái phát). Có thể thấy rằng tác dụng hạ suyễn của Khoản đông hoa tương đối yếu, đa số bệnh nhân thấy muốn nôn, một ít bệnh nhân thấy bực dọc, Mất ngủ.

+ Tác Dụng Lên Tim Mạch: Tiêm tĩnh mạch dịch Khoản đông hoa cho mèo được gây tê, đầu tiên thấy áp huyết hạ rồi nâng lên (Trung Dược Học).

+Nước sắc Khoản đông hoa làm tăng tiết đường hô hấp, làm giảm ho rõ. Còn có tác dụng hưng phấn trung khu thần kinh, hưng phấn hô hấp. Thuốc có tác dụng hạ cơn suyễn trên súc vật thí nghiệm (Chinese Herbal Medicine).

+ Trên mô hình cô lập súc vật thí nghiệm, liều nhỏ thuốc truyền dịch thấy có tác dụng gĩan Phế quản, liều lớn thì ngược lại gây co thắt Phế quản (Chinese Herbal Medicine).

+ Khoản đông hoa gây co thắt mạch, làm tăng huyết áp, gây tăng áp do hưng phấn trung khu vận mạch (Trung Dược Học).

+ Độc Tính: Liều cao Khoản đông hoa có thể gây hôn mê, ngưng thở. Ở chuột, liều độc LD50 là 112g/Kg hoa tươi và nếu trích ly bằng alcol để chích tĩnh mạchlà 43g/kg hoa tươi (Trung Dược Học).

Vị thuốc khoản đông hoa
Vị thuốc khoản đông hoa

Lưu ý:

Người phế nhiệt, phế khô ráo thì không nên dùng.

Cách bào chế:

Theo kinh nghiệm Việt Nam:

Mua về, nhặt bỏ tạp chất, phơi âm can cho khô, tẩm mật, sao qua.

Theo Trung y:

Lấy hoa và cành lá, dùng nước cam thảo tẩm một đêm phơi khô bỏ hết cành lá mà dùng.

Bảo quản: để nơi khô ráo, kín trong lọ có lót vôi sống, đề phòng mốc mọt.