Vị thuốc sinh khương (gừng tươi) có tác dụng gì? – Cách bào chế, chú ý khi sử dụng

Published on Author Đỗ Sang

Sinh khương (gừng tươi) có tác dụng: tán hàn, phát biểu, long đờm, tiêu hóa. trừ phong tà, rét lạnh, nhức đầu, ngạt mũi, trị ho, trị nôn mửa…

Tên khoa học: Zingiber offcinale.

Nguyên liệu:

Thân rễ (củ) của cây gừng. Củ to, chắc già, còn tươi, mùi thơm, vị cay, không thối nát là tốt.

Củ gừng dùng tươi gọi là sinh khương.

Thành phần hóa học:

Thành phần hóa học: có tinh dầu 2 – 3%, chất nhựa 5%, chất béo 3%, tinh bột và các chất cay như zingeron, shogaola.

Tác dụng:

Theo đông y:

Tính vị – quy kinh: vị cay, tính hơi ấm. Vào ba kinh phế, tỳ và vị.

Tác dụng: tán hàn, phát biểu, long đờm, tiêu hóa.

Chủ trị – liều dùng: trừ phong tà, rét lạnh, nhức đầu, ngạt mũi, trị ho, trị nôn mửa, kích thích tiêu hóa.

Ngày dùng 2 – 6g gừng tươi trong thuốc thang.

Theo y học hiện đại:

1.Làm ra mồ hôi: Do tinh dầu gừng làm tăng tuần hoàn ngoại vi, uống gừng vào cảm thấy nóng toàn thân và ra mồ hôi.

2.Trợ tiêu hóa: (kiện vị) Tinh dầu làm tăng tiết dịch vị ( thông qua phản xạ thần kinh) tăng co bóp dạ dày và ruột, có khả năng điều chỉnh chức năng trường vị mà cầm nôn.

3.Tiêm dịch gừng: vào mạch máu con vật thí nghiệm thì hơi thở nhanh hơn, biên độ giảm, mạch nhanh, huyết áp tăng. (theo H.M.Emig, 1930).

Vị thuốc sinh khương (gừng tươi)
Vị thuốc sinh khương (gừng tươi)

Lưu ý:

  • Không nên ăn quá nhiều gừng. Vì khi ăn quá nhiều gừng có thể gây ợ nóng, đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy, kích thích miệng, tăng nguy cơ tắc nghẽn ruột, viêm ruột.
  • Phụ nữ có thai không nên sử dụng gừng, vì theo nghiên cứu của trung tâm y tế Mayoclinic ( Hoa Kì), dùng nhiều kì trong thời kì mang thai gây ảnh hưởng đến hormone giới tính của trẻ, gây sẩy thai, chảy máu…Ngoài ra, gừng còn làm tăng huyết áp, rất nguy hiểm cho cả mẹ và thai nhi trong những tháng cuối thai kì.
  • Không nên sử dụng gừng trong các bệnh trúng nắng, dạ dày, bệnh về gan, bệnh trĩ, xuất huyết, cao huyết áp, sỏi mật, ung thư đường tiêu hóa…do tính cay nóng và làm tăng huyết áp của gừng có thể làm bệnh trầm trọng thêm.
  • Không nên dùng gừng vào mùa thu, vào ban đêm do mùa thu khí khô, dùng thêm gừng cay nóng khiến cơ thể thêm mất nước, khô khan. Không tốt cho sức khỏe. Ban đêm âm khí thịnh phát, dương khí thu lại. Dùng gừng khiến dương khí bốc lên không đúng quy luật, gây tổn hại cho cơ thể.

Cách bào chế:

Theo Tây y:

Dùng dưới dạng bột khô, liều dùng: 2 gam/1 ngày.

Làm cồn thuốc cất (alcoclat de Fioravanti) để xoa bóp, ngoài da.

Theo kinh nghiệm Việt Nam:

  • Rửa sạch đất, thái lát, dùng sống vào thuốc thang.
  • Giã nát, ép lấy nước, sấy nhẹ cho khô tán bột; hoặc là giã nát, sấy nhẹ cho khô, tán bột nhỏ. Bột này dùng trong hoàn tán dùng chung hoặc dùng riêng với các thuốc khác.
  • Gừng lùi (ổi khương): Lấy gừng tươi rửa sạch đất, lấy giấy bản bọc lại 1 – 2 lần, dấp nước vào giấy cho ướt, lùi vào tro nóng già khi cháy hết giấy, vỏ vàng sẫm là được. Gừng lùi làm thuốc ôn trung tán hàn, dùng với đại táo thì hay hành tân dịch của tỳ vị mà điều hòa dinh vệ. Dùng đến đâu làm đến đấy, thái lát mỏng hoặc giã nát.

Bảo quản: gừng tươi đã thái miếng nên dùng ngay.

Củ thì nên vùi vào cát, để nơi mát, ẩm, dùng trước khi mọc mầm.