Vị thuốc xích thược có tác dụng gì? – Cách bào chế, chú ý khi sử dụng

Published on Author Đỗ Sang

Xích thược có tác dụng tán ác huyết, tả can hỏa. Dùng chữa đau hạ sườn (gan), ung nhọt sưng đau, đau mắt đỏ, thống kinh, bế kinh.

Tên khoa học: Radix Paeoniae Rubra.

Nguyên liệu:

Rễ của 3 loài Thược dược: Xuyên Xích thược (Paeonia Veitchii Lynch); Noãn diệp thược dược hay Thảo thược dược (Paeonia Obovata Maxim); Thược dược (Paeonia Lactiflora Pall).

Rễ to dài, ngoài sắc nâu xám, trong sắc hồng hoặc trắng, chắc, nhiều bột là tốt.

Thành phần hóa học:

Thành phần hóa học: có tinh bột, chất chát, chất dính, chất đường, sắc tố.

Tác dụng:

Theo đông y:

Tính vị – quy kinh: vị chua, đắng, tính hơi hàn. Vào phần huyết của can kinh.

Tác dụng: tán ác huyết, tả can hỏa.

Chủ trị – liều dùng:

Dùng sống: tán tà, hành huyết.

Tẩm rượu sao: thổ huyết, đổ máu cam.

Tẩm giấm sao: trị kinh bế, đau bụng.

Ngày dùng 6 – 12g.

Theo y học hiện đại:

  • Trên thực nghiệm súc vật thuốc có tác dụng chống co thắt ruột, dạ dày, tử cung (làm giảm đau do co thắt cơ trơn).
  • Thuốc có tác dụng kháng khuẩn đối với trực khuẩn lî, thương hàn, phó thương hàn, coli, khuẩn mủ xanh, trực khuẩn ho gà, tụ cầu khuẩn, liên cầu khuẩn dung huyết, phế cầu khuẩn, virut cúm, herpes, virut đường ruột và một số nấm.
  • Thuốc có tác dụng làm giãn động mạch vành, chống ngưng tập tiểu cầu, chống hình thành huyết khối, làm tăng lưu lượng máu cho động mạch vành, chống thiếu máu cơ tim trên thực nghiệm cũng chứng minh thuốc có tác dụng làm giảm áp lực tĩnh mạch cửa.
  • Paeoniflorin có tác dụng kháng viêm và hạ sốt.
  • Dùng độc vị Xích thược làm tăng nhanh di căn của ung thư, trên thực nghiệm chứng minh Xích thược có tác dụng ức chế mạnh thể dịch và tế bào miễn dịch, nhưng lại nhận thấy cồn chiết xuất Xích thược D lại có tác dụng trực tiếp ức chế tế bào ung thư, có tác dụng gia tăng khả năng của thực bào, nâng cao ngưỡng CAMP của tế bào ung thư. Xích thược dùng phối hợp với một số vị thuốc chống ung thư cũng làm tăng thêm tác dụng chống ung thư của thuốc và không có tác dụng làm tăng di căn.
Vị thuốc xích thược
Vị thuốc xích thược

Lưu ý:

Huyết hư, không bị ứ trệ thì kiêng dùng.

Cách bào chế:

Theo kinh nghiệm Việt Nam:

–   Rửa sạch, ủ cho đến mềm thấu, thái lát hoặc bào mỏng. Sấy hoặc phơi khô (dùng sống).

–   Sau khi bào thái mỏng sấy khô, tẩm rượu 2 giờ rồi sao, hoặc tẩm giấm sao.

Theo Trung y:

Ủ mềm thái mỏng (dùng sống). Có thể tẩm rượu hoặc tẩm giấm sao.

Bảo quản: để nơi khô ráo, đậy kín, tránh ẩm sinh mốc.